Sprint koşu, sporcuların belli bir mesafeyi maksimum efor ve olabildiğince yüksek hızlar ile tamamlamaya çalıştıkları kısa mesafeli bir koşu türüdür. Pist ve saha disiplininin önemli bir parçası olan sprint koşu; güç, çeviklik, atletizm ve hız gibi unsurların kusursuz uyumu ile gerçekleştirilir. Kariyerine sprint koşu ile devam eden sporculara “sprinter” adı verilir. Temel olarak 100 m, 200 m ve 400 m gibi kısa mesafelerde koşan sporcuların hazırlık süreçleri, uzun mesafe koşuculara kıyasla oldukça farklıdır.
Profesyonel düzeyde yarışan sprinter’ler için her salise çok değerlidir. Çıkış esnasında hata yapmadan start alabilmek ve yarış ilerledikçe momentumu sürekli artırarak ilerleyebilmek, sprint koşuların temel dinamikleri içinde gösterilebilir. Özellikle 100 metre gibi kısa koşularda en optimum kuvvetin üretilebilmesi, sabit platform üzerinden en iyi zamanlama ile çıkış yapılabilmesi ve hızlandıkça vücudun yataydan dikey konuma taşınabilmesi başarılı dereceler elde edebilmek açısından kritik bir öneme sahiptir.[11]
Sprint yarışları, 50 ila 400 metrelik çeşitli mesafelerden oluşabilir. Salon ve açık alan olarak değerlendirdiğimizde 50m, 60 m, 60 m engelli, 100 m, 100 m engelli, 110 m engelli, 200 m, 300 m 400 m, 400 m engelli olarak karşımıza çıksa da olimpiyatlar için kullanılan format: 100 m,100 m engelli, 110 m engelli, 200 m, 400 m, 400 m engelli, 4×100 m ve 4×400 m şeklindedir.
Tüm sprint yarışları takoz çıkışı ile yapılır, yerlerinize komutu ile sporcuların takoza yerleşmesi gerekir. Bu esnada start çizgisine eller ile temas olmamalı ve sessizlik sağlanmalıdır. Dikkat komutu ile sporcular çıkışa hazır hale gelir ve çok kısa süre sonra tabanca sesi ile yarışlar başlar. Start anında esas olan reaksiyon süresidir, yapılan araştırmalar ile insanların sesli uyarılara 0.100 saniyeden daha kısa sürede tepki veremediği tespit edilmiş ve bu nedenle tabanca sesinden 0.100 saniyeden daha kısa sürede çıkış yapan atletler hatalı çıkış yapmış olurlar. Bunun ölçümü ise takozlara bağlı olan kuvvet sensörleri ile yapılır.
100 m: Açık sahada yapılan en kısa sprint yarışıdır. Tamamı kulvarlı ve düz bir şekilde koşulur. Kadın ve erkekler ayrı ayrı yarışır. Tek yönde koşulduğu için rüzgar ölçümü yapılır. 100 m start noktasından başlar.
Dünya Rekoru Kadınlar: 10.70 (Marion Jones, United States, 1999)
Dünya Rekoru Erkekler: 9.58 (Usain Bolt, Jamaica,2009)
Türkiye Rekoru Erkekler: Jak Ali Harvey 9.92
Türkiye Rekoru Kadınlar: Nora Güner 11.25
200 m: Kadın ve erkekler için ortak branştır. Başlangıç noktası finish çizgisinin diyagonelindedir. Kulvarlı koşulur ve ilk 100 m virajda ikinci 100 m ise düzdür. İlk kısmı mümkün olduğunca virajın içinden koşmak sporcuya büyük avantaj sağlar. İç kulvar çizgisine temas etmek kural dışıdır. Ancak dış çizgiye rakibi engellemeyecek şekilde temas etmek veya geçmek diskalifiye olmayı gerektirmez. Buna karşın sporcu koşması gerekenden fazla mesafe gideceği için dışardan koşmak mantıklı değildir. Tek yönde koşulduğu için rüzgar ölçümü yapılır.
Dünya Rekoru Kadınlar: 21.63 (Dafne Schippers, Netherlands, 2015)
Dünya Rekoru Erkekler: 19.19 (Usain Bolt, Jamaica,2009)
Türkiye Rekoru Erkekler: Ramil Guliyev 19.76
Türkiye Rekoru Kadınlar: Nora Güner 22.71
400 m: Sprint mesafeler içinde en uzun olanıdır. Diğer mesafelerden farklı olarak fosfojen(ATP-PC) enerji sistemine ilave olarak anaerobik glikoz(Laktik Asit) sistemi de oldukça yoğun kullanılır. Süratte devamlılık 100 m ve 200 m yarışlarına göre daha önemlidir. Tamamı kulvarlı koşulur. Sporcular start noktasına birinci kulvar bitiş çizgisine denk gelecek şekilde ve sonraki her kulvar yaklaşık 7.03 m mesafe olacak şekilde kulvar farkı oluşur. Virajları iç çizgiye yakın koşmak avantajlıdır. Ayrıca avantaj sağlayacak şekilde ve rakibi engelleyecek şekilde kulvar ihlali yapmak diskalifiye nedenidir. Tam tur koşulduğu için rüzgar ölçümü yapılmaz.
Dünya Rekoru Kadınlar: 47.99 (Jarmila Kratochviloa, Czechoslovakia, 1983)
Dünya Rekoru Erkekler: Wayde van Niekerk 43.03 (Rio 2016)
Türkiye Rekoru Erkekler: Yavuz Can 45.51
Türkiye Rekoru Kadınlar: Birsen Engin 52.15
Kaynakça:
- https://slideplayer.biz.tr/slide/9204672/
- https://www.worldathletics.org/records/by-discipline/relays/4×800-metres-relay/indoor/men
- Dr.Öğr.Üyesi İLHAN AĞIRBAŞ
- Dr.Öğr.Üyesi İLHAN AĞIRBAŞ
- https://www.liveabout.com/olympic-sprint-and-relay-rules-3259128
- http://taf.org.tr/wp-content/uploads/2016/01/bayrak_engel_kose_hakemleri_diskalikasyon_formlar.pdf
- http://www.taf.org.tr/turkiye-acik-saha-rekorlari/#1452507213854-d3d97bba-4034
- https://www.worldathletics.org/records/by-discipline/sprints/100-metres/outdoor/men
- Dr.Öğr.Üyesi İLHAN AĞIRBAŞ
- https://sportmen.barcin.com/sprint-kosu-nedir/
- Öğr.Gör. SAVAŞ AKBAŞ Ders Notları
Henüz yorum yok