Atletizmde çıkışlar ikiye ayrılır. 400 m’ye kadar olan yarışmalarda takoz ile alçak çıkış. 800 m’den itibaren ayakta yüksek çıkış pozisyonu kullanılır. Her iki çıkış öncesinde de üç farklı komut bulunur. Bunlardan yerlerinize, dikkat ve tabanca ile çıkış komutudur.
Yerlerinize komutu ile sporcular takoza veya start çizgisine yerleşirler, dikkat komutu ile çıkış pozisyonu alırlar ve sesli sinyal ile yarışmaya başlarlar.
Alçak Çıkış:
Takoz çıkışı yapılan yarışmalarda mili saniyeler dahi oldukça önemlidir. Bu nedenle takozlarda bulunan kuvvet sensörleri ile sporcuların hangi zaman aralığında çıkış yaptıkları ölçülmektedir. Ayrıca yapılan bilimsel araştırmalar insanların bir uyarana 0.100 saniyeden daha çabuk tepki veremediğini ortaya koymuştur. Bu nedenle tabanca sinyalinden 0.100 saniyeden daha kısa süre içerisinde çıkış yapan sporcular hatalı çıkış yapmış olur. Günümüzde ise elit seviyedeki sporcuların reaksiyon süresi 0.130-0.140 sn olarak görülmektedir. Eski kurallarda her sporcuya birer hata yapma hakkı tanınırken günümüzde ise seyir zevkinin artması ve yarış programında sarkmaların önüne geçmek için hata yapan sporcu direkt olarak diskalifiye olmaktadır. Heptatlon ve dacathlon gibi çoklu branşların içerisinde bulunan takoz çıkışlarında ise eski kural uygulanmakta yani sporcuların bir kez hata yapma hakkı bulunmaktadır.
ÇIKIŞIN METODİK SIRALAMASI
Kuvvetli ayağın belirlenmesi.
Ayaktan çıkışın öğretilmesi.
Kuvvetli ayak önde ters kol ters bacak duruş pozisyonu.
Ayaktan alçak çıkışa yakın pozisyonlarda çıkışlar.
Takozun yerleştirilmesi.
Orta çıkıştaki takoz ayarının yaptırılması.
Takoza oturuş.
Önce öndeki takoza ayağın yerleştirilmesi.
Başın aşağı doğru duruş pozisyonu.
Ellerin parmak ucunda duruşu.
Çizginin gerisinde yerleştirilmesi.
Dikkat pozisyonunun alınması.
Ön diz açısının 90° olması.
Kolların dirsekten gergin konumu.
Gözlerin yarım metre öne bakışı.
Çıkış ve sonrasının öğretimi.
Vücudun öne eğiminin sürdürülmesi.
Başın karşıya bakmaması.
Kolların etkin harekete katılımı.
İlk adımda itme ayağının tam açılması. [10]
Alçak çıkışlarda duruş pozisyonu ve eklem açıları oldukça önemlidir. Takozdan mümkün olduğunca fazla tepki kuvveti elde edilmesi gerekir. Bu yüzden takoza uygulanacak kuvvetin dik açı ile iletilmesi önemlidir. Bu formu yakalayabilmek için ayak ile tibia arasındaki açı yaklaşık 90 derecedir. Sporcular takoza yerlerinize komutu ile geçiş yaparlar. Bu esnada eller çizgiye temas etmemelidir ve avuç içleri ile dikkat komutu beklenmelidir. Dikkat komutuna kadar sporcunun arkadaki dizi yerde öndeki dizi ise havadadır, kalça ise aşağıdadır. Komut geldiğinde avuç ilerinden parmak uçlarına geçiş yapılır, arkadaki diz ve kalça yukarı kalkar. Kütle merkezi bu sayede öne devrilme yani ileri gitme isteği içerisine gelmiştir. Ön dizin açısı 90 derece, arka diz ise 110-135 derece arasında olmalıdır.(Şekil 2) Baş aşağı doğru olmalı, ileri bakılmamalıdır. Çıkış işareti ile birlikte ilk olarak arkadaki ayak hareket eder, bu ayak tarafındaki kol ise geriye doğru çekilmelidir. Bu sayede atalet momenti daha verimli şekilde kullanılır ve vücudun farklı yöne dönmesinin önüne geçilir. Kolların etkin şekilde kullanılabilmesi için dirsekler 90 derece olmalı ve eller göz-burun hizasını geçmeyecek şekilde gövdenin ortasına doğru çekilmelidir. Öndeki ayak takozu terk ettiğinde ise açılma bacağı ve gövde bir düzlük oluşturmalıdır bu esnada vücut ekseninin öne eğimi 40-45 derece olmalıdır.
Yüksek Çıkış: Orta ve uzun mesafe koşularında yüksek çıkış yapılır. Bu yarışların startında takoz bulunmaz ve ayakta çıkış yapılır. Yüksek çıkış yapılan koşulardan sadece 800 m yarışının ilk 100 m’si kulvarlı koşulur. Diğer mesafeler için başlangıç noktası bir yay ile belirlenir.
Yerlerinize komutu ile birlikte sporcular başlangıç çizgisine yerleşir. Kuvvetli ayak önde olmalıdır ve başlangıç çizgisine temas etmemelidir. Arkadaki ayak ise yaklaşık 3 ayak boyu bunun gerisinde olmalıdır. Yerlerinize komutu ile birlikte kollar ayakların tersine gelecek şekilde pozisyon alınır. Bacaklar omuz genişliğinde olmalıdır. Dikkat komutu ile birlikte kütlenin yaklaşık 2/3’ü öndeki bacağa verilir. Vücut bu şekilde ileriye gitme eğilimi içine girmiştir. Öndeki diz 135 derece arkadaki diz ise hafif eğimlidir. Sesli uyarı ile yarış başlar, viraj ile başlayan yarışlarda ilk kulvara girmek önemlidir, düz start alan yarışmalarda ise ilk viraja gelindiğinde dış kulvarda kalmayacak şekilde hareket emek gerekir.
Çıkış Oyunları
Ayakkabı Çalma: Bu oyunda amaç reaksiyon, çabukluk ve start özelliklerinin geliştirilmesidir. Koşucular çifter çifter karşılıklı olarak ayakta dururlar, aralarında spor ayakkabısı vardır, kim rakibinden önce ayakkabıyı kapıp rakibi kendisine dokunmadan kendine ait çizgiyi geçerse kazanır.
Kaçma: İkişerli sırada Ayakları uzatarak oturma ,ayaklar birbirine değdirilir. Sinyalle birlikte ½ dönüş ve 5 -10 m. Uzaklıktaki çizgiyi geçme yarışır.
Kaynakça:
- https://slideplayer.biz.tr/slide/9204672/
- https://www.worldathletics.org/records/by-discipline/relays/4×800-metres-relay/indoor/men
- Dr.Öğr.Üyesi İLHAN AĞIRBAŞ
- Dr.Öğr.Üyesi İLHAN AĞIRBAŞ
- https://www.liveabout.com/olympic-sprint-and-relay-rules-3259128
- http://taf.org.tr/wp-content/uploads/2016/01/bayrak_engel_kose_hakemleri_diskalikasyon_formlar.pdf
- http://www.taf.org.tr/turkiye-acik-saha-rekorlari/#1452507213854-d3d97bba-4034
- https://www.worldathletics.org/records/by-discipline/sprints/100-metres/outdoor/men
- Dr.Öğr.Üyesi İLHAN AĞIRBAŞ
- https://sportmen.barcin.com/sprint-kosu-nedir/
- Öğr.Gör. SAVAŞ AKBAŞ Ders Notları
Henüz yorum yok